Ten zakład jest potężny. Ma 36 ha powierzchni i pracuje w nim około 2500 osób. To właśnie tutaj powstaje CR11 – jeden z najwydajniejszych kombajnów zbożowych na świecie. Tak prezentuje się belgijska fabryka New Hollanda w Zedelgem, która świętuje 120-lecie działalności.

To z pewnością jedno z najważniejszych centrów produkcji maszyn rolniczych na świecie. To właśnie w Zedelgem w 1952 roku powstał Claeys MZ – pierwszy samojezdny europejski kombajn zbożowy. Miał 65 KM, zbiornik ziarna o pojemności 1500 lub 2000 litrów, a w ciągu godziny można było nim zebrać około 5 ton zboża. Obecnie w Zedelgem powstają kombajny, które mają 12 razy większą moc, nawet 13-krotnie większy zbiornik ziarna i są w stanie zebrać ponad 100 ton pszenicy w ciągu godziny! Zanim przedstawimy szczegóły dotyczące procesu ich produkcji, poznajmy historię fabryki w Zedelgem.

Historyczne zdjęcie zakładu Claeys.
Leon Claeys początkowo zajmował się produkcją stacjonarnych młocarni.

Mamy rok 1906. Belgijski mechanik Leon Claeys, który zdobył doświadczenie w niemieckiej fabryce maszyn rolniczych Jacobi, zakłada w Zedelgem własne przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją stacjonarnych młocarni oraz importem niemieckich maszyn rolniczych. Cztery lata później Leon Claeys posiada już własny zakład. Niestety, po zakończeniu I wojny światowej ma problemy ze sprzedażą maszyn rolniczych, ponieważ Niemcy, w ramach reparacji wojennych, dostarczają flamandzkim rolnikom swoje maszyny. Dlatego przedsiębiorstwo rozpoczyna produkcję silników, a następnie również ciągników rolniczych. Niestety, Leon Claeys nie robi interesu na traktorach, ponieważ produkuje ich zaledwie 75 sztuk. Dlatego w drugiej połowie lat 40. koncentruje się wyłącznie na maszynach żniwnych.

Claeys MZ – pierwszy europejski samojezdny kombajn zbożowy.

W 1948 roku Leon Claeys opracowuje pierwszy kombajn ciągany, a w 1952 roku wprowadza na rynek wspomniany już pierwszy samojezdny kombajn zbożowy. Robi to wcześniej niż Claas, który wprowadza do sprzedaży pierwszą taką maszynę w 1953 roku. Pięć lat później firma z Zedelgem opracowuje kultowy model M103, który staje się najliczniej produkowanym kombajnem w historii przedsiębiorstwa. Powstaje aż 27 510 sztuk tego modelu. W latach 60. zaostrza się rywalizacja między firmami Claeys i Claas, które są wówczas największymi europejskimi producentami kombajnów. Dochodzi nawet do tego, że niemiecki producent kwestionuje prawo do używania nazwy Claeys, która rzekomo jest zbyt podobna do nazwy Claas. Finałem tego sporu prawnego jest zmiana w 1963 roku nazwy handlowej z Claeys na Clayson.

W wyniku sporu prawnego z firmą Claas w 1963 roku Claeys zmienił nazwę na Clayson.

W 1964 roku amerykańska firma Sperry New Holland przejmuje pakiet większościowy w belgijskim przedsiębiorstwie. Później ciąg zmian właścicielskich wygląda następująco: w 1986 roku Ford przejmuje Sperry New Holland, w efekcie czego powstaje Ford New Holland. Pięć lat później właścicielem Ford New Holland zostaje Fiat, a w 1999 roku Fiat łączy New Hollanda z Case Corporation. W efekcie powstaje CNH Global, który później zostaje przemianowany na CNH Industrial.

– Od 1952 roku bramy zakładu w Zedelgem opuściło ponad 241 000 kombajnów zbożowych. Na ich rozwój uzyskano ponad 1000 patentów. Samych flagowych kombajnów rotorowych CR w ostatnich dwudziestu latach powstało w tej fabryce ponad 20 000 sztuk – informuje New Holland.

W zakładzie New Hollanda w Zedelgem pracuje około 2500 osób pochodzących z 30 różnych krajów.

Fabryka w Zedelgem jest jednym z największym pod względem powierzchni zakładem New Hollanda w Europie. Zajmuje 36 ha, z czego 20,4 ha jest zabudowanych. Dla porównania, w 1952 roku zakład zajmował zaledwie 3,5 ha. O skali działalności świadczy fakt, że rocznie przetwarza się w nim 157 000 ton stali i zużywa 172 tony farby proszkowej. W Zedelgem produkowane są kombajny konwencjonalne CX7 i CX8 oraz rotorowe CR, na czele z modelami CR10 i CR11. Powstają tutaj również samojezdne sieczkarnie FR oraz wielkogabarytowe prasy kostkujące BigBaler. Maszyny te trafiają do 130 krajów świata. Możliwości produkcyjne fabryki podczas jednej ośmiogodzinnej zmiany wynoszą 16 kombajnów, 8 pras i 3 sieczkarni. A ile maszyn powstaje obecnie? Ze względu na trudniejszą sytuację rynkową i niższy popyt produkcja wynosi obecnie około połowy tego, co zakład mógłby wytworzyć.

Od momentu otwarcia fabryki w Zedelgem wyprodukowano w niej ponad 241 370 kombajnów.

W ostatnich kilku latach zakład w Zedelgem zmienił swoje oblicze. Było to związane z programem modernizacji „Accelerator Project” o wartości 150 mln euro, realizowanym wspólnie z ośrodkiem badawczym Flanders Make oraz agencją VLAIO. Jego celem była m.in. przebudowa linii produkcyjnych z uwzględnieniem założeń Przemysłu 4.0. Program wystartował w 2022 roku i był realizowany do 2025 roku. Obejmował przede wszystkim uruchomienie nowej, elastycznej linii montażowej kombajnów, wyposażonej w bezprzewodowy system pojazdów AGV oraz cztery stanowiska testowe. Te stanowiska umożliwiają kompleksowe sprawdzanie kombajnów już podczas przemieszczania się przez fabrykę, a nie dopiero po zakończeniu całego montażu. W ramach inwestycji wdrożono również zaawansowane systemy planowania i algorytmy optymalizujące zamawianie surowców na podstawie danych historycznych i procesowych.

– Produkcja kombajnów to niezwykle skomplikowany proces. Proszę sobie wyobrazić, że jeden kombajn CR11 – jak słyszymy w Zedelgem – składa się z około 11 000 pojedynczych komponentów, a jego produkcja zajmuje około 500 godzin!

Początek linii montażowej kombajnów. 
Pierwszym etapem na linii montażowej kombajnów jest umieszczenie na wózkach AGV przedniej osi połączonej z wcześniej przygotowaną ramą.

Prześledźmy teraz proces produkcji kombajnów. Odbywa się on na linii montażowej w kształcie litery U, na której znajduje się 36 stanowisk. W dużym uproszczeniu wygląda to następująco: proces rozpoczyna się od połączenia przedniej osi z ramą przygotowaną na linii wstępnego montażu. Całość ustawiana jest na autonomicznych pojazdach transportowych AGV, których w fabryce jest 39 i które służą do dalszego przemieszczania maszyny pomiędzy stanowiskami. Już na wstępnym etapie przeprowadzana jest pierwsza kontrola ramy oraz zamontowanych do niej elementów. Kontroler sprawdza na przykład, czy poszczególne części nie kolidują ze sobą ani nie powodują niepożądanego tarcia. Za pomocą urządzenia optycznego sprawdzana jest nawet temperatura w określonych punktach, która również może wskazywać na występowanie tarcia. Na kolejnych stanowiskach kombajn otrzymuje układ omłotowy, przygotowywany wcześniej na linii wstępnego montażu. Na osobnej linii wstępnego montażu, liczącej 10 stanowisk, przygotowywany jest również silnik, który na kolejnym etapie trafia do maszyny. Następnie kombajn otrzymuje elementy układu hydraulicznego.

Wydajność produkcyjna wynosi 16 kombajnów podczas jednej ośmiogodzinnej zmiany.

W kolejnym etapie montowane są zbiornik ziarna oraz przenośniki. Następnie na maszynie instalowana jest kabina pochodząca z francuskiej fabryki w Croix. Na kolejnych stanowiskach mocowane są rura wyładowcza oraz przenośnik pochyły. Teraz pozostaje już tylko uzupełnienie płynów i przeprowadzenie próby rozruchowej. Następnie każda gotowa maszyna trafia na stacjonarne stanowiska kontrolne. Podłączana jest do elektronicznego systemu, który rejestruje jej parametry. Mierzone są również drgania maszyny. Wyniki pomiarów przesyłane są do systemu, gdzie z wykorzystaniem sztucznej inteligencji porównuje się je z wynikami uzyskanymi dla innych maszyn tego samego modelu. Jeśli poziom drgań mieści się w normie i jest zgodny z wynikami pozostałych maszyn, wszystko jest w porządku. Jeśli jednak występują nadmierne drgania, oznacza to, że coś jest nie tak i maszynę należy dokładnie sprawdzić oraz ustalić przyczynę problemu.

Kabiny montowane w kombajnach pochodzą z francuskiej fabryki w Croix.

Na końcowych stanowiskach montowane są elementy, które mogłyby przeszkadzać podczas testów. Mowa na przykład o osłonach bocznych. Na końcu linii znajduje się specjalna platforma wbudowana w podłoże. Podnosi ona kombajn, co umożliwia montaż kół. Nie są to jednak koła docelowe, lecz te przeznaczone do użytku wewnętrznego na terenie fabryki.

– Każdy kombajn wyprodukowany w Zedelgem przechodzi także testy dynamiczne – informuje New Holland. – Jak one wyglądają? Maszyna porusza się po torze testowym wyposażonym w różnego rodzaju przeszkody. Tor ma kształt pętli i obejmuje różne utrudnienia, takie jak nierówności czy nachylenia boczne. Przejazd nim symuluje pracę maszyny na polu oraz poruszanie się po drodze. Jednocześnie na torze może poruszać się kilka kombajnów. Warto dodać, że w przypadku maszyn konwencjonalnych przejazd po torze zajmuje półtorej godziny, natomiast w przypadku największych kombajnów CR10 i CR11 trwa dłużej – około dwóch godzin.

Każdy kombajn wyprodukowany w Zedelgem przechodzi testy stacjonarne i dynamiczne.

Po zakończeniu jazdy na torze zawsze przeprowadzana jest kontrola. Wykorzystuje się do niej światło UV, które pozwala wykryć nawet najmniejsze, mikroskopijne wycieki oleju, niewidoczne gołym okiem. Sprawdzane jest także działanie mechanizmów maszyny. Jest to możliwe, ponieważ kombajny poruszające się po torze mają zamontowane podbieracze do pokosów, dzięki czemu podczas testów są poddawane obciążeniu.

– Na każde 10 wyprodukowanych w Zedelgem kombajnów przypadają 3 maszyny CR10/CR11, 3 z serii CX oraz 4 standardowe modele CR – podaje producent.

W Zedelgem funkcjonuje Virtual Room – specjalne pomieszczenie, w którym dzięki technologii 3D można obserwować ciągniki i maszyny rolnicze znajdujące się dopiero na etapie projektowania. Dodatkową funkcją tego wirtualnego pomieszczenia jest możliwość otwierania poszczególnych elementów wirtualnych maszyn, takich jak osłony, pokrywy czy drzwi. Umożliwia to specjalna rękawica sensoryczna, która odwzorowuje w świecie 3D rzeczywiste ruchy użytkownika. Virtual Room pozwala oceniać konstrukcję maszyn i nowe rozwiązania bez konieczności tworzenia fizycznych modeli. Przyspiesza proces weryfikacji projektów, eliminując potrzebę budowania kosztownych prototypów. Daje również możliwość prezentowania ciągników i kombajnów potencjalnym klientom, a tym samym zbierania ich opinii na temat zmian, które mogą przyczynić się do poprawy funkcjonalności maszyn.